Skradzione dzieciństwo. Polskie dzieci II wojny światowej

Wśród najtragiczniejszych ofiar niemieckiej okupacji Polski były dzieci. Kiedy Niemcy napadły na Polskę we wrześniu 1939 roku, wojna nie oszczędziła młodzieży. Zamiast tego dzieci zostały wciągnięte w jeden z najbrutalniejszych systemów prześladowań i inżynierii społecznej, jakie kiedykolwiek stworzono. Dla wielu polskich rodzin wojna zaczęła się od nagłego rozstania. Ojcowie zostali aresztowani lub straceni, matki deportowano na roboty przymusowe, a dzieci pozostawiono samym sobie, by przetrwać w świecie, który się wokół nich zawalił. 

Tysiące osób niemal z dnia na dzień zostało sierotami. Szkoły zamknięto, dziecięca rutyna zniknęła, a poczucie bezpieczeństwa, jakie dawało życie rodzinne, zastąpiły strach i niepewność. W niektórych regionach terror przybrał jeszcze mroczniejszą formę. Na Zamojszczyźnie w południowo-wschodniej Polsce niemieckie władze rozpoczęły program czystek etnicznych, mający na celu zapewnienie przestrzeni niemieckim osadnikom.

Polskie wsie zostały wyludnione, rodziny wypędzone z domów, a dzieci odebrane rodzicom. Wielu trafiło do obozów, miejsc pracy przymusowej lub sierocińców, gdzie ich tożsamość została wymazana. Innych spotkał inny los. Nazistowska polityka rasowa wymierzona była w niektóre polskie dzieci, które uznawano za wartościowe rasowo. Dzieci te zostały porwane i wywiezione do Niemiec, gdzie poddano je programowi germanizacji. Zmieniono im imiona, zabroniono posługiwania się językiem, a ich przeszłość celowo wymazano. Wiele z nich nigdy więcej nie zobaczyło swoich rodziców.

Tysiące polskich dzieci również przeszło przez bramy obozów koncentracyjnych. 

Niektóre były więzione razem z rodzicami, inne urodziły się w samych obozach. Głód, choroby i przemoc otaczały je każdego dnia. Niewielu przeżyło. Mimo cierpienia wiele dzieci przetrwało. Niektóre przetrwały w sierocińcach lub u krewnych. Inne zostały ukryte przez obcych lub członków ruchu oporu. Po wojnie wiele z tych dzieci dorosło, niosąc ze sobą wspomnienia, których nie sposób w pełni wyrazić. Historia polskich dzieci w czasie wojny często jest przyćmiewana przez dłuższe narracje bitew i decyzji politycznych, ale zniszczenie dzieciństwa było jedną z najbardziej niszczycielskich konsekwencji okupacji. 

Za każdą statystyką kryło się dziecko, które straciło dom, rodzinę lub tożsamość.