Są jeszcze sądy w Johannesburgu

Obrazek użytkownika Maciej Konarski
Świat

Afrykanerzy mogą dziś z satysfakcją trawestować słynną wypowiedź pruskiego młynarza. Wszystko za sprawą wyroku sądowego, zakazującego odśpiewywania słów słynnej, pamiętającej czasy apartheidu, pieśni Afrykańskiego Kongresu Narodowego, wzywającej do zabijania białych.

Rząd RPA lubi prezentować swój kraj jako przykład udanej transformacji i pojednania, gdzie w jednym państwie - w ramach jednego „tęczowego narodu” - żyją mniej lub bardziej zgodnie przedstawiciele najrozmaitszych ras, narodów i religii. Jest w tym na pewno sporo racji - gdy 16 lat temu upadał system apartheidu mało kto spodziewał się, że jego końcowi towarzyszyć będzie tak mało wstrząsów. Do prawdziwego pojednania między białymi a czarnymi mieszkańcami RPA jest jednak wciąż bardzo daleko i co chwila ujawniają się podskórne napięcia wywołane dziedzictwem apartheidu. Ostatni raz w zeszłym tygodniu.

Sąd w Johannesburgu wydał 26 marca głośny wyrok, uznający fragmenty starej antyapartheidowskiej pieśni "Ayesaba Amagwala" (pol. "tchórze są przerażeni") za bezprawną i niekonstytucyjną "mowę nienawiści". Chodzi mianowicie o słowa "dubul' ibhunu", które w przekładzie na język polski znaczą mniej więcej "zastrzelić Burów". Sąd przychylił się w ten sposób do argumentacji członków afrykanerskiej prawicowej partii politycznej Front Wolności Plus oraz platformy społecznej AfriForum, które zaskarżyły pieśń pod zarzutem, że wzywa ona do mordowania białych. Wyrok wywołał duży rezonans w RPA. Donosiła o nim nawet światowa prasa.

Na decyzję sądu z furią zareagowali politycy rządzącego w RPA Afrykańskiego Kongresu Narodowego (ANC), który stanowił przed laty główną siłę walczącą z apartheidem i który traktuje pieśń jako część swego historycznego dziedzictwa. Rzecznik partii Jackson Mthembu nazwał wyrok "niekompetentnym", a sekretarz generalny Gwede Mantashe - "niewykonalnym". Ze strony polityków ANC oraz zaprzyjaźnionych organizacji (komuniści, związki zawodowe itp) padały pod adresem sądu oskarżenia o próbę "zamazywania historii" i "stawiania realizatorów apartheidu w pozycji ofiar". W innych, bardziej stonowanych wypowiedziach, politycy ANC przekonywali, że należy brać pod uwagę kontekst historyczny w jakim powstała pieśń, a słowa "zastrzelić Burów" traktować metaforycznie – jako wezwanie do obalenia apartheidu, a nie mordowania Afrykanerów. Pojednawcze stanowisko zajął natomiast wywodzący się z ANC prezydent Jacob Zuma, który zauważył (niezwykle odkrywczo), że mieszkańcy RPA wciąż nie mogą sobie poradzić z dziedzictwem przeszłości. Zaapelował przy tym, aby skupić się na stojących przed krajem wyzwaniach społeczno-gospodarczych i rozpocząć ogólnonarodową dyskusję celem ustalenia wspólnej wizji kultury i historii kraju.

Opozycja nie kryje natomiast satysfakcji i chce iść za ciosem. Należy bowiem wspomnieć, że całą tę aferę wywołał przede wszystkim szef młodzieżówki ANC Julius Malema, który słynie z radykalizmu i kontrowersyjnych wypowiedzi, a ostatnimi czasy upodobał sobie publiczne śpiewanie "Ayesaba Amagwala". Politycy Frontu Wolności Plus i liberalnego Sojuszu Demokratycznego złożyli teraz przeciw niemu skargę w sądzie i przed Południowoafrykańską Komisją Praw Człowieka, domagając się, aby nałożono na Malemę sądowy zakaz publicznego śpiewania tej pieśni. "Gdy upadał apartheid Malema miał tylko 9 lat" przypominają, dodając, że gdy śpiewa on w 2010 roku o strzelaniu do Burów, to nie można tego tłumaczyć jedynie siłą partyjnej tradycji.

Inna sprawa, że w tym przypadku słowa rzeczywiście mogą zabijać. Od upadku apartheidu na południowoafrykańskiej prowincji zamordowano, często w bardzo brutalny sposób, blisko trzy tysiące białych farmerów, z których większość stanowili Afrykanerzy. Rząd twierdzi, że jest to po prostu jedna z odsłon ogólnokrajowego problemu przestępczości, lecz wielu Afrykanerów uważa, że mordy są popełniane z przyczyn politycznych i mają na celu wypędzenie ich z ziemi przodków. Radykałowie mówią wręcz o "pełzającym ludobójstwie". W tym samym tygodniu, gdy sąd w Johannesburgu wydawał swój wyrok doszło do kolejnych czterech morderstw. W tym kontekście publiczne śpiewanie przez członków rządzącej partii o zabijaniu Burów nie pomaga – delikatnie mówiąc – rozwiać afrykanerskich obaw.  

ANC zachowuje póki co nieprzejednane stanowisko i zapowiada apelację do sądu najwyższego. Bez względu jednak na jej wynik można już teraz powiedzieć, że mamy do czynienia z pewnym ewenementem. Dotychczas bowiem w tego typu konfliktach to Afrykanerzy znajdowali się w permanentnej defensywie. Musieli odpierać częste oskarżenia o rewanżyzm i historyczny rewizjonizm (jak w przypadku afery wokół pieśni "De la Rey"), a każdy wywołany przez białych rasistów i radykałów incydent był skrupulatnie nagłaśniany, podczas gdy przejawy dyskryminacji Afrykanerów zamiatano pod dywan. Teraz role się odwróciły i choć nie można powiedzieć, że sytuacja białych w RPA jest zadowalająca, to piątkowy wyrok udowadnia, że nadal działają w tym państwie mechanizmy ochrony mniejszości. Apokaliptyczne przestrogi przed rozpadem tego najbogatszego w Afryce kraju i wielką międzyrasową rzezią możemy więc póki co włożyć między bajki.

Ocena wpisu: 
Brak głosów

Komentarze

To ostatni akapit może być lekką przesadą

Apokaliptyczne przestrogi przed rozpadem tego najbogatszego w Afryce kraju i wielką międzyrasową rzezią możemy więc póki co włożyć między bajki.

Rozmawiając z kilkoma ludźmi, emigrantami z Afryki Południowej, scenariusz może być zupełnie inny. Czarni mieszkańcy Afryki Południowej pewnego dnia mogą się posunąć "ciut" za daleko, tak że Burom pozostanie albo totalna emigracja, albo zbrojna obrona i podział Afryki Południowej. Mówili oni, że już nawet wiedzą w jaki sposób będzie przebiegała granica.

Czy to się stanie? Być może tak, być może nie. Wszystko zależy od czarnych mieszkańców Afryki Poludniowej, ale sądząc po tym co wyśpiewuje tow. Julius Malema......

Podoba mi się!
0
Nie podoba mi się!
0

"...dopomóż Boże i wytrwać daj..."

#54028

Pewna proszę Pana jest tylko śmierć i podatki. Ale zbierzmy kilka faktów - biali mają swoje partie polityczne; organizacje społeczne; nadal posiadają duży wpływ na gospodarkę; minister rolnictwa RPA zapowiedział ostatnio, że nie ma mowy o nacjonalizacji ich farm, potrafią wygrywać swoje sprawy w sądzie (j.w.), nawet prezydent Zuma ich ostatnio komplementuje.

Oczywiście - i Pan i ja znajdziemy szybko wiele dowodów na to że dobrze to też się nie dzieje. Ale do apokalipsy to raczej daleko. Swoją drogą przy takim wymieszaniu ras i narodów mogłoby być tam ciężko z ew. podziałem kraju.

Podoba mi się!
0
Nie podoba mi się!
0
#54034

Odpowiedź w zasadzie przyszła bardzo szybko. Dzisiaj na swojej farmie został zamordowany Terreblanche, przywódca skrajnej prawicy afrykaneerskiej w Afryce Południowej. Myślę, że zaczyna się preludium do początku.

Podoba mi się!
0
Nie podoba mi się!
0

"...dopomóż Boże i wytrwać daj..."

#54229

Nie tyle przywódca skrajnej prawicy co emerytowany przywódca skrajnej prawicy - człowiek dziś niewiele znaczący. Zabito go najprawdopodobniej w zwykłym sporze na tle zapłaty za wykonaną pracę. Co więcej, prezydent Zuma potępił zabójstwo tak ostro, że aż nie spodobało się to jego własnej partii, dla której Terreblanche to symbol rasisty. Sprawców złapano.

To chyba jeszcze nie to.

Podoba mi się!
0
Nie podoba mi się!
0
#54244

Jako żywy, był niewiele znaczącym emerytowanym przywódcą. Jako zamordowany może stać się legendą, i to może oznaczać bardzo wiele.

Sprawcy złapani? Tak szybko? Bardzo operatywna ta tamtejsza policja. Nieistotne.

Podoba mi się!
0
Nie podoba mi się!
0

"...dopomóż Boże i wytrwać daj..."

#54252